حسن الأمين ( مترجم : مهدى زنديه )

133

الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى )

گرفت . پس از او داعيان يكى پس از ديگرى تا محمد عز الدين عهده‌دار رتق و فتق امور بودند . مركز دعوت اسماعيليان مستعلوى همچنان حدود چهار قرن در يمن باقى ماند . پس از آن مركز دعوت اين گروه از اسماعيليان به هند منتقل شد و پيروان آن به « بهره » معروف شدند . يكى از دلايلى كه مركز دعوت اين گروه به هند منتقل شد ، روابط تجارى موجود بين يمن و هند و رويكرد اسماعيليان به امر بازرگانى بود . اين امر موجب شد داعيان براى نشر دعوتشان ميان هندوان فرصتى بيابند ، به‌طورىكه از ميان آنان مخصوصا از ميان هندوان جنوب بمبئى گروههايى از اسماعيليان مستعلوى شكل گرفت . گفته مىشود لقب « بهره » كه به اسماعيليان مستعلوى موجود در هند اطلاق مىشد ، مشتق از صفت شغلى آنان است . زيرا شغل غالب آنان تجارت بود و كلمه بهره كلمهء هندى قديمى است به معناى تاجر . بعد از آن‌كه مركز دعوت اسماعيليان مستعلوى از يمن به هند منتقل شد ، به دو فرقه منشعب شدند : فرقهء سليمانيه و فرقهء داوديه . نام اين دو فرقه از نام كسى كه عهده‌دار مقام داعى مطلق بود ، أخذ شده است . داوديه منتسب است به داعى قطب شاه داود بن عجب شاه ، متوفى به سال 1021 هجرى ؛ سليمانيه منتسب است به داعى سليمان بن حسن كه پيروانش به امامت داود اعتقاد نداشتند و در سال 997 هجرى سليمان را به‌عنوان داعى پذيرفتند . اسماعيليان بهره در شبه‌قارهء هند داراى مؤسسات بزرگ ، اماكن و ساختمانهاى فراوان و حدود سيصد مركز علمى هستند كه يكى از آنها « الجامعة العربية السيفيه » در سورت است كه صد سال پيش براى تدريس علوم دينى به زبان عربى تأسيس شده است و در آن ، دانشجوى بهرى تمام نيازمنديهايش را از